Mazak UD / Hyper Quadrex Kalibrasyon Rehberi
1) Makine Tanıtımı & Zorlukları
UD serisi makineler, yüksek hassasiyetli 5 eksen işleme kabiliyetine sahiptir. Quadrex serisi (örn. Hyper Quadrex) çok milli torna/frezeler, çift spindle ve çok turret yapılarına sahiptir. Bu makinelerde kalibrasyon; lineer geometri, rotary eksen uyumu ve turret ofset doğruluğu gibi çok bileşenli denklemleri kapsar.
2) Seviyeleme & Termal Stabilizasyon
- Makine başlangıçta kaba seviye ayarı ile kurulmalı; titreşimden arındırılmalı.
- Sistem ısındırma çevrimleri gerçekleştirilerek sıcaklık dengesi beklenmeli.
- İlk ölçümler, sıcaklık kararlı hale geldikten sonra alınmalı.
3) Rotary Merkez ve Telafi (Offset) Ayarları
5 eksen modellerde B/C eksenlerinin merkez doğruluğu önemlidir. Rotary offset’leri (pivot center) tespit edilip telafi tablolarına girilmelidir.
Yöntem Örneği:
- Referans artefakt yerleştirilir; prob/ ölçüm cihazıyla B ekseni döndürülerek sapmalar ölçülür.
- Offset değerleri negatif/pozitif yönde ayarlanarak merkez optimizasyonu yapılır.
4) Turret / Multi-Turret Yapılarında Hizalama
Çok turret veya multi spindle makinelerde, her bir turret istasyonunun konum hattı ve eğim sapmaları kontrol edilmelidir. Gerekirse mekanik ayar, shim yerleştirme veya kam ayarı ile hizalama gerçekleştirilir.
5) Tool Eye / Sensör Kalibrasyonu
Sensör tipi - Tool Eye (örn. BA95–BA99 gibi parametrelerle) - calibrasyon yapılmalıdır. Sensör genişliği, konum ve paralellik parametreleri adım adım ölçülüp ilgili parametrelere yazılır.
Örnek Adımlar:
- X ekseni sensör genişliği (sensör kontakları arası mesafe) ölçülür ve parametreye girilir.
- Z ekseni sensör mesafesi de benzer adımlarla girilir.
- Takım öğretilir (tool teach) ve test kesimi ile doğrulama yapılır;
- Parametre değişikliği sonrası test tekrar edilir.
6) Ballbar / Dairesel Test & Geometri Sağlığı
Dairesel interpolasyon testleri ile servo sistemin geometrik davranışları gözlemlenir. Hata haritaları çıkarılıp trend analizi ile geriye dönük kontroller yapılır.
7) Lazer / Lineer Eksen Doğrulama
Lineer eksenlerde ileri/geri ölçümlerle pozisyon hataları tespit edilir. Hata eğrileri telafi tablolarına girilerek sapmalar telafi edilir.
8) Test Kesimi & Doğrulama
- Programlı test işler yapılarak nominal ve ölçülen değerler karşılaştırılır.
- Offset, kalibrasyon veya çarpışma sonrası değerler arasındaki fark değerlendirilir.
9) Periyot Önerileri & Kontrol Listesi
| Adım | Önerilen Frekans |
|---|---|
| Seviye & termal denge | Aylık / kurulum sonrası |
| Rotary offset & merkez ayarı | 6 ay / kritik benchmarking sonrası |
| Tool Eye kalibrasyonu | 6–12 ay / sensör değişimi sonrası |
| Ballbar testleri | 3–6 ay |
| Lazer doğrulama | 6–12 ay |
İpuçları & Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Parametre değişikliklerinden önce kesinlikle konfigürasyon yedeği alınmalı.
- Offset ayarı küçük adımlarla ve sistematik yöntemle uygulanmalı.
- Testlerin tümü benzer ortam sıcaklığı ve koşullarda yapılmalı.
- Turret/sensör/rotary hataları birbirini etkileyeceğinden, kalibrasyon adımları sıralı ve mantıklı bir akışta uygulanmalı.